View Full Version : Górnośląskie ciekawostki.
1. Czy wiecie, że franciszkanin Dominicus Germanus de Silesia, ur. w 1588 w górnośląskiej Skorogoszczy, zm. w 1670 w Eskurialu, był tłumaczem Koranu i redaktorem arabsko-włosko-łacińskiego leksykonu?
2. Czy wiecie, że ekspres "Fliegender Schlesier" ("Latający Ślązak") z Bytomia do Berlina w latach 30. ubiegłego wieku pokonywał ten dystans w ok. 4,5 h? Obecnie pociąg z Katowic do stolicy Niemiec jedzie ok. 8 h.
3. Czy wiecie, że twórcą kremu Nivea - najsłynniejszego kosmetyku świata - był urodzony w Gliwicach Oscar Troplowitz?
4. Czy wiecie, że architekt katedry kolońskiej, Ernst Friedrich Zwirner (1802-1861), który kierował jej budową od 1833 r., pochodził z Kotlarni (Jacobswalde) na Górnym Śląsku?
5. Czy wiecie, że w latach 1898-1914 ze stacji emigracyjnej w Mysłowicach odprawiono do Ameryki prawie półtora miliona emigrantów? Wśród nich największe grupy stanowili Polacy z zaborów rosyjskiego i austriackiego oraz Rosjanie i Węgrzy.
6. Czy wiecie, że w Ozimku na Górnym Śląsku znajduje się najstarszy żeliwny most wiszący na kontynencie europejskim?
7. Czy wiecie, że ks. Josef Wilpert (1857-1944), pochodzący z Dzielowa koło Baborowa na Górnym Śląsku, był pionierem archeologii chrześcijańskiej i jednym z najwybitniejszych badaczy wczesnochrześcijańskich zabytków Rzymu?
8. Czy wiecie, że prof. Rudolf Ranoszek (1894-1986), światowej sławy asyrolog i hetytolog, pochodził z Moszczenicy (dziś dzielnica Jastrzębia-Zdroju)?
9. Czy wiecie, że Ludwig van Beethoven swą IV symfonię zadedykował hrabiemu Franzowi von Oppersdorff z Głogówka na Górnym Śląsku? Kompozytor przebywał w gościnie u górnośląskiego arystokraty w roku 1806.
10. Czy wiecie, że Franz Waxman (1906-1967), kompozytor urodzony w Królewskiej Hucie, został dwukrotnie laureatem Oscara, a aż dziewięciokrotnie nominowano go do tej nagrody?
11. Czy wiecie, że otwarty w 1930 roku katowicki "Torkat" był pierwszym sztucznym lodowiskiem w Polsce? Obecnie w jego miejscu powstaje biblioteka akademicka.
12. Czy wiecie, że urodzony w Katowicach Ernest Wilimowski (1916-1997) na mundialu w 1938 r. strzelił w meczu Polska-Brazylia aż cztery bramki? Nikt dotąd nie powtórzył tego wyczynu grając przeciw brazylijskiej reprezentacji. Do Wilimowskiego należą też inne rekordy. W 1939 r. w ligowym meczu Ruchu Chorzów z Union-Touring Łódź popularny Ezi zdobył 10 goli.
13. Czy wiecie, że hodowla żubra, zapoczątkowana przez księcia pszczyńskiego Jana Henryka XI von Hochberg w 1865 r., po I wojnie światowej przyczyniła się do odtworzenia stada w Puszczy Białowieskiej?
14. Czy wiecie, że stal z huty "Bismarck" (dziś "Batory") w Hajdukach posłużyła przed I wojną światową do produkcji pięciu pancerników cesarskiej marynarki?
15. Czy wiecie, że częścią kompleksu centrum handlowego Silesia City Center w Katowicach są budynki szybu "Georg" dawnej kopalni "Eminencja" ("Eminenz")? Zarówno kopalnię jak i szyb nazwano na cześć biskupa wrocławskiego Georga Koppa, który dokonał poświęcenia pola górniczego.
16. Czy wiecie, że w czasach autonomii Skarb Śląski udzielał pożyczek Skarbowi Państwa, a także posiadał udziały w przedsiębiorstwach PLL LOT i Żegluga Polska?
17. Czy wiecie, że w latach 30. ubiegłego wieku w Zabrzu-Rokitnicy postawiono cztery domy z płyt stalowych? Wykonała je huta "Donnersmarck".
18. Czy wiecie, że sala plenarna w gmachu Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej w Warszawie wzorowana jest na sali posiedzeń Sejmu Śląskiego w Katowicach?
19. Czy wiesz, że Nanker - biskup krakowski i wrocławski, inicjator budowy gotyckiej katedry na Wawelu - urodził się ok. 1270 r. w Kamieniu nad Brynicą? Kamień jest dziś częścią miasta Piekary Śląskie.
20. Czy wiecie, że najwyższym szczytem Górnego Śląska jest Pradziad (1491 m n.p.m.), położony w Sudetach na terenie Republiki Czeskiej?
21. Czy wiecie, że w roku 1898 kopalnia "Królowa Luiza" ("Koenigin Luise") w Zabrzu odnotowała rekordowy urobek w wysokości 3 300 000 ton, co czyniło z niej największą kopalnię węgla kamiennego na świecie?
źródło: http://www.facebook.com/ruch.autonomii.slaska?v=app_4949752878
Wciepujcie dalij take "ciekawostki".
hastKOREA
16-12-2010, 18:04
punkt 2
hastKOREA
16-12-2010, 18:06
"ekspres "Fliegender Schlesier" ("Latający Ślązak") z Bytomia do Berlina w latach 30. ubiegłego wieku pokonywał ten dystans w ok. 4,5 h? Obecnie pociąg z Katowic do stolicy Niemiec jedzie ok. 8 h." to cza do PKP wysłać!!
W XVIII wieku w hucie szkła na Wesołej, poza standardową produkcją szkła, prowadzono też doświadczenia alchemiczne. W wyniku tego w 1792 roku Christian Ruhberg wynalazł metodę wytopu cynku, na którą huta posiadała monopol przez 10 lat.
1. Pierwsza linia tramwajowa w Europie została postawiona na Śląsku, trasa tramwaju linii nr 9 w Rudzie Śląskiej.
2. Jeden z pierwszych wieżowców w Europie powstał w Katowicach.
3. Budynek sejmu śląskiego był bardzo długo największym budynkiem w Polsce.
4. Dom handlowy "Kaufhaus" w Rudzie Śląskiej, był pierwszym dużym marketem w Polsce.
BRANIK_GT
17-01-2011, 17:49
Teatr Wspiańskiego w Katowicach ma swój bliźniaczy odpowiednik w mieście Ölbronn-Dürrn, Barmen oraz Bochum
http://img838.imageshack.us/img838/430/stadttheater2.jpg (http://img838.imageshack.us/i/stadttheater2.jpg/)
Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)
W październiku 1907 premierą Wilhelma Tella Friedricha Schillera uroczyście zainaugurowano działalność teatru, a aktorzy złożyli uroczyste przyrzeczenie, iż ze sceny tej nigdy nie padną polskie słowa.
Tommywie
18-01-2011, 03:16
Siemianowice Śląskie uzyskały prawa miejskie w 1932, gmina miała wówczas 43 tys. mieszkańców i uchodziła za największą wieś w Europie.
tutaj ciekawostka o śląskiej policji z czasów autonomii: http://slask.naszemiasto.pl/artykul/738608,lyzwy-bizuteria-sonja-i-kasiarze-historia-najslynniejszej,id,t.html
Każdy słyszał o Schleswig-Holstein, ale mało kto wie że w ataku na Świnoujście brał udział okręt "Schlesien", który jak mawiali Niemcy był siostrą bliźniaczką swego słynniejszego odpowiednika. Niemcy bardzo długo utajniali informację o okręcie "Schlesien", być może dla chwały i pamięci Schleswig-Holstein
Czy wiecie ze z Slaska pochodzi 10 noblistow?
Sa to:
1908 Filozofia Medycyna
Paul Ehrlich (1854-1915) w uznaniu dla jego badań nad
odpornością organizmu (wspólnie z Ilją Miecznikowem).
1912 Literatura
Gerhart Hauptmann (1862-1946) w uznaniu dla jego płodnej,
różnorodnej i wybitnej twórczości dramaturgicznej.
1918 Chemia
Fritz Jacob Haber (1868-1934) za syntezę amoniaku z pierwiastków
składowych.
1931 Chemia
Friedrich Bergius (1884-1949) za metodę uwodornienia
węgla (wspólnie z Carlem Boschem).
1943 Fizyka
Otto Stern (1888-1969) za wkład w rozwinięcie i wyznaczenie
momentu magnetycznego protonu.
1950 Chemia
Kurt Alder (1902-1958) za odkrycie syntezy dienowej.
1954 Fizyka
Max Born (1882-1970) za odkrycia w mechanice kwantowej,
a zwłaszcza interpretację funkcji falowej.
1963 Fizyka
Maria Göppert-Mayer (1906-1972) odkrycia dotyczące struktury powłok nuklearnych.Jedna z zaledwie dwóch kobiet które otrzymały nagrodę nobla z fizyki (obok Marii Skłodowskiej-Curie)
1964 Filozofia Medycyna
Konrad Emil Bloch (1912-2000) za badania nad zwalczaniem i zapobieganiem miażdżycy, w szczególności za odkrycie przebiegu syntezy cholesterolu w organizmie ludzkim.(nagrodę otrzymał razem z Feodorem Lynenem)
1994 Ekonomia
Reinhard Selten (1930-) za pionierską analizę równo-
wagi w teoriach gier niezespołowych (wspólnie z Joh-
nem C. Harsanyim i Johnem F. Nashem).
Uczonych co nobla nie dostali a madrzy byli:
- Carl Wernicke - prekursor neurologii - prof. Univ.Wroclawskiego.
Odkrył część mózgu odpowiedzialną za rozumienie mowy, nazwany na jego cześć ośrodkiem Wernickego.
- Martin Wilhelm Kutta - wybitny matematyk, współautor algorytmu Rungego-Kutty
- ks. Gregor Johann Mendel OSA,- prekursor genetyki.Znaczenie obserwacji Mendla nie zostało docenione, aż do przełomu XX wieku, kiedy ponowne "odkrycie" prawideł przez niego obserwowanych zapoczątkowało powstanie nowej dziedziny nauki – genetyki.
Sam o sobie pisal ze jest Slonzakiem chociaz inni widzieli by w nim Morawianina, Czecha a najlepiej Austriaka.
zdaje mi sie ze czesc z nich pochodzi z Wroclawia.
No wiadomo, Wrocław nawet dzisiaj jest największym miastem na Śląsku.
Sam GŚ jest np. tu: http://demotywatory.pl/2300722/A-jak-dlugo-Ty-myslales
musze cie skrytykowac po czesci Ozi. Dupc tych goroli, nie rob obrazkow z podpisami zwanych mylnie demotywatorami. Trza bylo zrobic samo to zestawienie i wciepnac na forum.
Dobra robota w kazdym razie. Dla porownania trza by sprawdzic ile Polakow mialo nobla.
Nagrody Nobla przyznane obywatelom Polski:
1924 – Władysław Reymont – w dziedzinie literatury
1980 – Czesław Miłosz – w dziedzinie literatury
1983 – Lech Wałęsa – Pokojowa Nagroda Nobla
1996 – Wisława Szymborska – w dziedzinie literatury
Nagrody Nobla przyznane osobom, które nie miały polskiego obywatelstwa w momencie przyznania im nagrody, ale same uważały się za Polaków:
1903 – Maria Skłodowska-Curie – w dziedzinie fizyki łącznie z Henri Becquerelem i Piotrem Curie
1905 – Henryk Sienkiewicz – w dziedzinie literatury (poddany cara Rosji)
1911 – Maria Skłodowska-Curie – w dziedzinie chemii (formalnie obywatelka Francji)
1977 – Andrew Schally - w dziedzinie medycyny (obywatel USA, urodzony w 1926 w Wilnie)
1995 – Józef Rotblat – Pokojowa Nagroda Nobla łącznie z ruchem Pugwash (formalnie obywatel Wielkiej Brytanii, urodzony w Łodzi lub w Warszawie)
2007 – Leonid Hurwicz – w dziedzinie ekonomii (obywatel USA, ur. w Moskwie w polskiej rodzinie, wychowany w Warszawie, absolwent UW)
Osoby w inny sposób związane z Polską:
1907 – Albert Abraham Michelson - w dziedzinie fizyki (obywatel USA, urodzony w 1852 w Strzelnie)
1920 – Walther Hermann Nernst – w dziedzinie chemii (obywatel Niemiec, urodzony w Wąbrzeźnie)
1935 – Irène Joliot-Curie – w dziedzinie chemii (córka Marii Skłodowskiej-Curie)
1943 – Otto Stern - w dziedzinie fizyki (obywatel Niemiec, urodzony w Żorach, mieszkał m.in. we Wrocławiu).
1944 – Isidor Isaac Rabi - w dziedzinie fizyki (urodzony w Rymanowie).
1950 – Tadeusz Reichstein – w dziedzinie fizjologii lub medycyny (obywatel Szwajcarii, urodzony we Włocławku)
1978 – Isaac Bashevis Singer – w dziedzinie literatury (obywatel USA, urodzony i wychowany w Radzyminie, mieszkał w Warszawie i Biłgoraju)
1992 – Georges Charpak – w dziedzinie fizyki (obywatel Francji, urodzony w Dąbrowicy, niedaleko Równego)
1996 – Harold Kroto – w dziedzinie chemii (obywatel Wielkiej Brytanii, rodzina pochodziła z Krotoszyna)
1999 – Günter Grass – w dziedzinie literatury (obywatel Niemiec, urodzony w Gdańsku, w jego twórczości często występują polskie wątki)
2004 – Frank Wilczek – w dziedzinie fizyki (obywatel USA, pochodzenia polskiego)
2009 – Jack W. Szostak – w dziedzinie medycyny (obywatel USA, pochodzenia polskiego)
----
Uznałbym za Polaków dwie pierwsze kategorie - czyli Nobla dostało 10 Polaków.
no ta 3 kategoria to jest taka w polskim stylu :cham:
dzieki
ciekawostka z jednego forum ;)
Ponboczek rozdawali różnym ludom języki. Ci dostali mowa niemiecko, ci francusko, inksi angielsko itd. Na koniec przychodzą Ślązoki. Siengo Ponboczek do miecha. Szuko, szuko...pusto. Patrzy na śląski ludek i godo "Wiece co roztomili, godki mi sie skończyły". Ludziska gowy pozwieszali, zmarkotnieli. Ponboczek sie zafrasowoł, w broda się podropoł i godo "No dobra, to wy bydziecie godać tak ja jo: :)))
DarekJ1968
20-01-2011, 22:25
Czy wiecie ze z Slaska pochodzi 10 noblistow?
Sa to:
1912 Literatura
Gerhart Hauptmann (1862-1946) w uznaniu dla jego płodnej,
różnorodnej i wybitnej twórczości dramaturgicznej.
Tutaj poprawka. Literackiego Nobla dostaje się za konkretne działo literackie. Hauptmann otrzymał go za dramat "Tkacze" (Die Weber), którego pierwsze wydanie napisał w Schlesische Mundart pod tytułem Da Waber.
Do literackiego Nobla był nominowany również inny Ślązak (w 1970 przez Szwajcarów) Erwin Goj z Frydka, bardziej znany pod swym literackim pseudonimem Ondra Łysohorsky (zaczerpniętym od śląskiego zbójnika Ondraszka, czyli Andrzeja Szebesty z Janowic, grasującego w okolicach Łysej Góry w Beskidzie Śląskim, dziś Moravsko-Slezskym). Co ważne pisał on po śląsku, a konkretnie w ustandaryzowanym przez siebie na podstawie dialektów południowo-śląskich (z bazową gwarą ostrawską) mikrojęzyka laskiego.
Joseph von Eichendorff z Łubowic k. Raciborza wśród niemieckich romantyków jest wymieniany na trzecim miejscu po Goethem i Schillerze, którzy weszli do kanonów literatury światowej. W jego bogatej twórczości obok dzieł w języku niemieckim, znalazły się również utwory w śląskim dialekcie słowiańskim z okolic Raciborza.
Sławę na świecie zdobyła również Fryderyka Gessner z Opawy, znana jako Joy Adamson - pisarka i przyrodniczka, która zasłynęła ekranizowaną na potrzeby TV "Elzą z afrykańskiego buszu".
Światowym autorytetem w dziedzinie prawa i ekonomii był przez lata Edward August Schroeder z Cieszyna, notabene aktywnie działający na rzecz niepodległości Śląska po I wojnie światowej.
Lista wybitnych śląskich pisarzy jest jeszcze bardzo długa m.in. Adam Gdacjusz z Kluczborka, Johannes Scheffler alias Angelus Silesius z Wrocławia, Andreas Gryphius (właśc. Greife), Gustaw Freytag (jeszcze jego ojciec nosił śląskie nazwisko Piontek), August Scholtis, Jan Fethke (nie chcąc się zaszufladkować jako Polak lub Niemiec pisał w języku esperanto), czy Horst Bienek i tak można by jeszcze długo wymieniać.
YnoGieKSa
25-01-2011, 22:07
"Już na poczōntku XV wieku w klŏsztornyj krōnice Augustianōw w Żaganiu, poradzymy znojść zŏpisek, we kerym zakōnniki namōwiajōm wszyskich, kerzi głoszōm Słowo Boże i Ewangelijõ na ślōnsku, coby głosili jy w „lingua Slesiana” co na dzisiyjsze znaczy „w jynzyku ślōnskim”, a nojlepi je, jak Słowo Boże głosi sie we „ydeoma Saganense” co dzisioj trzeja by pedzieć „w miejscowym dialekcie żagańskim”. Sōm to nojstarsze zŏpiski ô mŏwie ślōnskij jaki sie uchowały do dzisiyjszych czasōw."
http://www.danga.pl/
Czy wiecie że w Bytomiu można było w centrum miasta pływać gondolami?. Wiem dziś to brzmi jak abstrakcja, ale jest dowód:)
http://sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash1/hs885.ash1/179348_102793539797830_100668393343678_14442_50842 89_n.jpg
http://a1.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash1/hs800.ash1/169009_102793576464493_100668393343678_14443_25549 50_n.jpg
nie dziwi mnie to, Bytom byl bogatym miastem wojewodzkim.
BRANIK_GT
01-02-2011, 10:37
Rynek Katowicki - widok z Teatru Wyspiańskiego pierwsze lata XX wieku. Imponujący.
http://img714.imageshack.us/img714/4590/169rys13.jpg (http://img714.imageshack.us/i/169rys13.jpg/)
Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)
Rynek Katowicki - widok z Teatru Wyspiańskiego pierwsze lata XX wieku. Imponujący.
http://img714.imageshack.us/img714/4590/169rys13.jpg (http://img714.imageshack.us/i/169rys13.jpg/)
Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)
Dziadek opowiadał jak z kolegami po szkole chodzili w okolice dzisiejszej ul.Bankowej ,było tam kapielisko a Rawa była czysciutka,pływały ryby żyły raki.
nie dziwi mnie to, Bytom byl bogatym miastem wojewodzkim.
Chyba nie ma bardziej krystalicznego przykładu jak Bytom, ile Górny Śląsk stracił po przyjściu tu polskiej polityki...
A co do Rawy, ponoć nad jej brzegiem często opalali się ludzie. Coś na wzór zachodnich dzisiejszych miejskich plaż.
jak sie dorwe do skanera to wrzuce pare rzeczy m.in. prawo jazdy wydane mojej prababci jako pierwszej kobiecie w Chorzowie. Nawet nie ma opcji wyboru miedzy panu/pani jest tylko panu (w sumie to by sie przydalo niekiedy do teraz :cham:) oraz chyba akt urodzenia po niemiecku pisany gotykiem z Konigshutte Oberschlesien i pieczecia z hackenkreuzem.
DarekJ1968
01-02-2011, 13:58
nie dziwi mnie to, Bytom byl bogatym miastem wojewodzkim.
Bytom nigdy nie był miastem wojewódzkim. Stolicą Regierungsbezirk Oppeln (1820-1919, 1934-1945) było Opole, stolicą Provinz Schlesien - Wrocław, stolicą Provinz Oberschlesien najpierw Opole (1919-1933), później Katowice (1941-1945).
musze to znalezc, teraz nie mam czasu. Moze wojewodzkie to zle slowo ale czytalem gdzies ze Bytom mial wieksza range, nie wiem o jaki dokladnie okreg chodzi ale poszukam.
BRANIK_GT
02-02-2011, 11:20
A tu widok na rawe w okolicach dzisiejszego Supersamu/Empika więc jak ktoś bedzie tam papusiał kebaby to niech se wyobrazi jak wyglądało to miejsce 110 lat temu...
http://img833.imageshack.us/img833/5107/hutamarta.jpg (http://img833.imageshack.us/i/hutamarta.jpg/)
Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)
GieKSiarz(BGW)
02-02-2011, 12:54
Pałac w Siemianowicach Śląskich (pałac Mieroszewskich) wybudowany chyba w XVII wieku, jest jednym z największych pałaców w Polsce, a największym w naszym województwie.
Cmentarz choleryczny (dokładnie mogiła) wybudowany chyba 1948 roku, znajduje się na Sośniej Górze, na pograniczu Siemianowic, a Piekar. Dość ciekawe miejsce.
Cmentarz żołnierzy Wermachtu w Siemianowicach też ciekawe miejsce.
Jest też wiele ciekawych bunkrów, ale to nie ten temat :)
Pałac Mieroszewskich to ten w parku?
GieKSiarz(BGW)
02-02-2011, 14:52
Pałac Mieroszewskich to ten w parku?
Tak to ten w Parku Miejskim.
DarekJ1968
03-02-2011, 07:18
musze to znalezc, teraz nie mam czasu. Moze wojewodzkie to zle slowo ale czytalem gdzies ze Bytom mial wieksza range, nie wiem o jaki dokladnie okreg chodzi ale poszukam.
Bytom był miastem powiatowym, identycznie jak Katowice, Gliwice, Pszczyna, Rybnik, Tarnowskie Góry, Lubliniec, Strzelce, Olesno, Kluczbork, Opole, Niemodlin, Grodków, Nysa, Prudnik, Głubczyce, Racibórz, Bielsko, Cieszyn, Frysztat, Frydek, Opawa, Karniów, Bruntal, Frywałdów.
vBulletin Copyright ©2000-2012, Jelsoft Enterprises Ltd.